yahoo
TỔNG ĐÀI TƯ VẤN
1900.6180

Có nên dùng thuốc qua mũi?  08:11 20/11/2013

Dùng qua đường mũi giúp thuốc cho tác dụng tại chỗ. Như bị nghẹt mũi, thay vì uống thuốc (thường gây tác dụng phụ có hại) mà chỉ nhỏ hoặc xịt thuốc vào mũi không thôi và .. [..]

Mũi có thể được dùng làm nơi đưa thuốc vào cơ thể. Nhưng ngoài một số ưu điểm, cũng có nhiều giới hạn và có thể gây ngộ độc, đặc biệt là với trẻ em.

Trước hết, dùng qua đường mũi giúp thuốc cho tác dụng tại chỗ. Như bị nghẹt mũi, thay vì uống thuốc (thường gây tác dụng phụ có hại) mà chỉ nhỏ hoặc xịt thuốc vào mũi không thôi và cải thiện đường thở thì rất có lợi.

Ưu điểm

Hốc mũi được bao phủ bởi lớp màng nhầy mỏng có rất nhiều mạch máu. Do đó, thuốc có thể "đi" qua lớp tế bào đơn độc của màng nhầy vào thẳng mạch máu. Thường chỉ mất khoảng 5 phút để thuốc có phân tử cỡ nhỏ tạo ra hiệu ứng trị liệu. Đặc biệt, thuốc không bị chuyển hoá nơi ruột và gan như thuốc uống. Như thuốc Desmopressin trị đái tháo nhạt, đái dầm được bào chế dưới dạng bơm, xịt vào mũi để tránh bị phân huỷ khi đi qua đường tiêu hoá.

Một số loại thuốc dùng qua mũi có thể hấp thu vào trong huyết tương và cho tác dụng nhanh không khác gì dùng qua đường tiêm chích và nhanh hơn đường uống nhiều. Như thuốc Sumatriptan trị nhức đầu kiểu thiên đầu thống dùng qua đường mũi vừa cho tác động nhanh hơn vừa tránh bị phản ứng gây nôn khi uống thuốc dưới dạng viên.

Giới hạn

Đưa thuốc vào cơ thể theo đường mũi chỉ thích hợp cho những loại thuốc có tiềm lực cao (cho tác dụng điều trị với liều dùng thật thấp), vì chỉ có thể đưa được một lượng nhỏ vào hốc mũi qua dạng bơm xịt chứ không thể đưa lượng lớn như uống. Những loại thuốc phải dùng thường xuyên và đưa vào cơ thể nhiều lần trong ngày không thích hợp với đường mũi vì có thể gây hại cho tế bào màng mũi khi dùng liên tục.

Ngoài ra, khó kiểm soát chính xác số lượng thuốc được hấp thu qua đường mũi. Vì thế, bệnh nhân dùng thuốc qua đường mũi có khi phải được tận tình hướng dẫn cách bơm xịt và hít thở đúng cách để thuốc không bị thất thoát.

Đáng lưu ý, thuốc dùng qua mũi có thể gây ngộ độc, đặc biệt là trẻ em nếu dùng không đúng.

Tác hại

Một loại thuốc dùng qua mũi đồng thời là thuốc thoa giảm đau dùng lâu đời chính là dầu gió, cao xoa (còn gọi là dầu cù là). Đã xảy ra tình trạng - không chỉ ở nước ta - dầu gió, cao xoa chứa tinh dầu bạc hà, tinh dầu chương não gây "nhiễm" đến chết người ở trẻ sơ sinh.

Đã có nhiều thông tin báo cáo trẻ sơ sinh bị ngộ độc vì mẹ mới sanh dùng dầu gió xức cho mình và làm dầu này dính trên mũi bé.

Đã có nhiều thông tin báo cáo trẻ sơ sinh bị ngộ độc vì mẹ mới sanh dùng dầu gió xức cho mình và làm dầu này dính trên mũi bé. Menthol, camphor có tác dụng kích ứng hô hấp trẻ sơ sinh, hít phải các chất này sẽ làm trẻ ngưng thở do suy hô hấp. Phụ nữ cho con bú cũng không nên dùng thuốc thoa chứa methyl salicylat vì thuốc có thể dính ở đầu vú, trẻ bú sẽ nuốt phải methyl salicylat và ngộ độc. Tóm lại, không nên dùng dầu gió, cao xoa, thuốc thoa có chứa tinh dầu cho trẻ sơ sinh, phụ nữ cho con bú.

Vì thế, đối với trẻ dưới tám tuổi, tuyệt đối không dùng thuốc nhỏ mũi chứa dược chất làm co mạch, chống sung huyết. Cũng vì tác dụng cường giao cảm thần kinh gây co mạch mà người lớn là bệnh nhân bị bệnh tăng huyết áp, tim mạch, cường giáp hay phụ nữ có thai và cho con bú phải rất thận trọng, chỉ nên dùng thuốc nhỏ mũi loại này khi được bác sĩ chỉ định, không tự ý sử dụng bừa bãi. Đặc biệt, thuốc nhỏ mũi co mạch chống sung huyết dùng lâu dài có thể gây hiện tượng "bật lại" (rebound) tức lúc đầu làm hết sổ mũi, nghẹt mũi nhưng sau đó gây nghẹt mũi trở lại, làm viêm mạn tính niêm mạc mũi rất khó trị. Do vậy, người lớn bình thường không được dùng thuốc nhỏ mũi co mạch, chống sung huyết quá năm ngày.

Theo PGS.TS - DS.Nguyễn Hữu Đức

Chú ý:Trên đây là những thông tin mà các bạn có thể tham khảo, để biết  thêm chi tiết và được hướng dẫn cụ thể, hãy gọi đến tổng đài 1900.6180 hoặc 19008908 để  nhận được tư vấn trực tiếp từ các bác sĩ.