yahoo
TỔNG ĐÀI TƯ VẤN
1900.6180

Tìm hiểu về giấc ngủ của trẻ (P2)  09:08 26/08/2013

Ăn được, ngủ được đó là điều mong mong mỏi của nhiều bố mẹ đối với con mình, và có lẽ một trong những nỗi khổ sở và lo sợ nhất của bố mẹ là bị trẻ con quấy, khóc vào ban .. [..]

Ăn được, ngủ được đó là điều mong mong mỏi của nhiều bố mẹ đối với con mình, và có lẽ một trong những nỗi khổ sở và lo sợ nhất của bố mẹ là bị trẻ con quấy, khóc vào ban đêm. Các ông bố, bà mẹ thường nghĩ đến những biện pháp như : Cho bú, dỗ dành, xoa dầu, kể chuyện …hay cứ mặc kệ nó !


Nhưng các biện pháp đó thường chỉ hiệu quả với những nhu cầu bình thường của trẻ, còn đối với các tình trạng bệnh lý thì đó lại là một vấn đề khác hẳn (P2).

Những bất thường ở trẻ khi ngủ:

Những biểu hiện khác lạ trong giấc ngủ của trẻ có thể là dấu hiệu của một số căn bệnh. Trước khi ngủ, nếu trẻ cứ quấy, khóc, gãi đầu gãi tai kèm theo có dấu hiệu nóng, sốt thì có thể là do việm ống tai ngoài, mẫn ngứa ống tai hay viêm tai giữa. Nếu trẻ tỏ ra nóng giận, khi ngủ thì hay giật mình, tỉnh giấc. Mặt đỏ lên, toàn thân khô, tim đập nhanh, thở to và gấp, đó là dấu hiệu của một cơn sốt Khi ngủ, nếu trẻ vã mồ hôi ra như tắm, vật vã khó ngủ, răng mọc chậm, thóp khôngđầy theo đúng với quy trình phát triển, đó là dấu hiệu của tình trạng còi xương.


Trẻ khi ngủ mà tay chân giật giật, trăn trở, kêu ú ớ … chứng tỏ vào ban ngày trẻ đã gặp phải những kích thích quá mạnh cho hệ thần kinh còn non yếu. Hoặc có khi ngủ mà trẻ giật mình khóc thét lên, cũng là một dấu hiệu cho thấy trẻ đang nhớ lại những chuyện ám ảnh mình.


Hai hàm răng trẻ nghiến kèn kẹt trong khi ngủ, có thể là biểu hiện cho bệnh ký sinh trùng đường ruột, hay dị hình hàm răng, hàm trên và dưới không đều nhau. Tình trạng này có thể chấm dứt khi trẻ đến tuổi thay răng sữa. Khi ngủ trẻ hay gãi vào vùng mông, hậu môn : Có thể trẻ có giun kim.

Trẻ nằm ngửa, ngủ say, tiếng ngáy to không ngớt, thở há miệng: Có thể trẻ có dấu hiệm viêm amidan, V A. Nếu trẻ khóc ê a, hai mắt lim dim, khóc có vẻ mỏi mệt là do trẻ đói hay khát nên khó ngủ, một bình sữa là có thể giải quyết vấn đề!

Hoảng sợ khi ngủ: Còn gọi là hoảng sợ ban đêm, khi đứa trẻ đang ngủ bỗng dưng vùng dậy kêu khóc, mồ hôi toát đầm đìa, tim đập thình thịch …Điều này thường xẩy ra trong giai đoạn đầu của giấc ngủ, cơn hoảng sợ ban đêm và chứng mộng du có chung tính chất sinh lý bệnh và lâm sàng, thường bị ở lứa tuổi từ 4 – 12. Thông thường, tình trạng này hay xẩy ra khi trẻ đi du lịch dài ngày, nghỉ hè hay đến một chỗ xa lạ… và kết hợp với việc ít ngủ vào ban ngày. Vì thế chỉ cần ngủ đầy đủ, đúng giờ và chỗ ngủ ổn định là có thể giảm thiểu tình trạng này.


Các cơn ác mộng: Thường xẩy ra sau một câu chuyện “rùng rợn, ma quái..” mà trẻ nghe trước khi ngủ, cũng có thể do một sự kiện “đáng sợ” vào ban ngày mà trẻ chứng kiến, hay do một bộ phim trên TV đưa đến. Đây không phải là một vấn đề nghiêm trọng, vì sau khi la khóc, cựa quậy trẻ sẽ ngủ lại. Nhưng nếu thường xuyên xẩy ra thì phải chăng đây là một trẻ quá nhạy cảm hay đã có một rắc rối nào trong mối quan hệ chăng?

 

Các cơn ác mộng thường xảy ra vào giai đoạn cuối của giấc ngủ, trẻ có thể vẫn ngủ nhưng kêu ú ớ, giẫy dụa và khi tỉnh thức thì có thể nhớ một số chi tiết trong giấc mơ “kinh khủng” mà mình đã trải qua như bị bóp cổ, bị dìm xuống nước, bị chôn sống…

 

Điều này có thể xẩy ra với cả người lớn, mà ta thường gọi là “ bóng đè” khi đó ta có cảm giác hầu như không thể cựa quậy được, nhung chỉ cần có người lay nhẹ, hay chính bản thân cố gắng nhúc nhích một chút là có thể hết. Thông thường là do cơ thể mệt mỏi, hay có những buồn bực, căng thẳng ban ngày, hoặc có khi là do tư thế nằm không thích hợp… vì vậy, với trẻ em chỉ cần sự vỗ về, âu yếm là có thể ổn định trở lại. Trong trường hợp tái đi tái lại, mặc dù không có vần đề gì vào ban ngày, đó là một cơn kinh hãi ban đêm cần được quan tâm qua một cuộc thăm khám tâm lý.

 

Cơn động kinh ban đêm: Thường xảy ra vào cuối giấc ngủ, trẻ sẽ kêu la với những cử chỉ hỗn loạn, trẻ có thể tiểu ra giường mặc dù bình thường không có tình trạng này. Việc đưa đến một bác sĩ tâm thần nhi là điều cần thiết để có thể được hướng dẫn dùng các loại thuốc chống động kinh .


Tại sao lại gọi là khóc dạ đề ?


Có nhiều trẻ sau vài tuần tuổi, cứ vào chập tối hay khi lên giường ngủ là bắt đầu khóc thấy thương ! Cha mẹ không sao dỗ cho nín được, nhưng sau khoảng 1 -2 giờ thì trẻ sẽ ngủ thiếp đi, có thể là do hết hơi ! Nhưng đến hôm sau lại tái diễn… Ta gọi đó là khóc Dạ đề (khóc về đêm !) và thường sau 3 tháng 10 ngày sẽ tự khỏi !



Nghiên cứu tiếng khóc của trẻ nhỏ, người ta phân biệt được những tiếng khóc khác nhau do các nguyên nhân như : Đói, đau, mệt, buồn chán, khó chịu hay đòi được chú ý.    Còn khóc dạ đề có thể gọi là khóc để xả hơi sau một ngày phải tiếp nhận nhiều sự căng thẳng. Thường bắt đầu vào khỏang 3 tuần tuổi và kéo dài đến 12 tuần sau khi sinh và cơn khóc kéo dài độ vài giờ.


Trước kia người ta cho rằng trẻ khóc dạ đề vì đau và đã tìm mọi cách ngăn chặn bằng các lọai thuốc giảm đau, chống co thắt, song hầu như không có hiệu quả lắm. Bản thân các bà mẹ cũng thử áp dụng nhiều cách như : Bế con đi rong, cho bú, cho uống nước, xoa bóp , cho ngậm vú … nhưng hầu như cũng không có tác dụng gì.

Nhà tâm lý T.B Brazelton đã nghiên cứu phỏng vấn 80 bà mẹ về tình trạng trên thì thấy rằng, đó là một kiểu khóc có chu kỳ, không giống như khóc vì đói hay vì đau. Việc trẻ khóc có những dấu hiệu báo trước và sau khi khóc thì trẻ lại ngủ tốt hơn, lâu hơn !

Nhưng tại sao trẻ lại khóc trong độ tuổi này ? Đó là do vào thời điểm 3 tuần tuổi trở đi, các giác quan của trẻ đi vào họat động khá tích cực. Nhịp tim đáp ứng tốt hơn với các kích thích từ bên ngoài. Điện não đồ cũng cho thấy có một bước tiến triển, nhưng hệ thần kinh vẫn còn non nớt, chưa chế ngự được các kích thích quá tải, làm cho khoảng cách giữa thức và ngủ trong chu kỳ 6 trạng thái (ngủ sâu, ngủ nông, ngủ lơ mơ, tỉnh thức, tỉnh thức chú ý, tỉnh thức kích thích và kêu khóc) mỗi lúc một rút ngắn lại, khiến vào lúc chập tối trẻ phải xả hơi bằng sự kêu khóc! Sau đó trẻ sẽ ổn định nhưng hôm sau nếu tiếp tục bị ngoại cảnh tác động thì lại tiếp tục “khóc dạ đề“ nữa!

Hoạt động này giúp cho hệ thần kinh của trẻ trưởng thành dần và bố mẹ cũng học tập được cách ứng xử thích hợp, và thường thì sẽ kết thúc sau 12 tuần.Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là ta cứ để cho trẻ khóc thoải mái, vì bố mẹ đâu có chịu nổi cảnh con mình la khóc như vậy! Vậy ta sẽ làm gì để giúp cho bố mẹ ?

Trước hết, hãy loại trừ các nguyên nhân như trẻ bị đau, đói khát, do ướt hay do khó chịu. Sau đó có thể làm dịu bớt bằng việc giảm những kích thích từ bên ngoài (giảm cường độ âm thanh, ánh sáng) bớt tập trung số người quanh trẻ, tìm cho trẻ một chỗ bám víu, một điểm tựa an toàn như trong lòng mẹ chẳng hạn, trẻ có thể mút tay, ngậm vú giả mặc dù có bố mẹ lại cho đó là mất vệ sinh! Bố mẹ đừng quá lo lắng hay hốt hoảng, bế trẻ lên, đặt xuống liên hồi, ôm trẻ quá chặt, bế trẻ đi đi lại lại … chỉ làm cho trẻ bị kích thích thêm và càng khóc to thêm ….

Như vậy khi trẻ con khóc dạ đề là một dấu hiệu cho thấy bé đã bị những tác động nhiều hơn khả năng tiếp thu vào ban ngày, vì vậy bố mẹ nên xem lại các hoạt động chăm sóc trẻ để có thể giảm bớt những tác nhân (ánh sáng, tiếng ồn, nhiều người tiếp xúc với trẻ).

Những nguyên nhân:

Ngoài những tác động về bệnh lý kể trên, tình trạng khó ngủ hay mất ngủ của trẻ thường do các nguyên nhân sau :

- Lịch ngủ không ổn định : Bữa thì bắt trẻ ngủ sớm, bữa thì lại cho ngủ trễ. Có khi đánh thức trẻ sớm, có lúc lại cho trẻ ngủ nướng “ khét lẹt” vào ngày Chủ nhật!

- Thời lượng ngủ quá ít : So với độ tuổi. Ơ trẻ sơ sinh phải được ngủ từ 16 – 20 giờ/ ngày. Trẻ từ 3 tuổi: 10 – 12g/ngày.

- Giấc ngủ bị gián đoạn : Do nhiều nguyên nhân như ánh sáng, tiếng ồn hay bố mẹ đi làm về khuya, buổi tối ăn quá no làm nặng bụng …

- Thiếu giấc ngủ ban ngày hay ngủ quá nhiều trên 2 giờ.

- Thời gian chuẩn bị ngủ kéo dài .


Thế nào là giấc ngủ ngon :

Để có được một giấc ngủ ngon cần có các yếu tố sau:

- Thời lượng: Phải đầy đủ, điều này lệ thuộc vào thể trạng của đứa trẻ, có trẻ ngủ nhiều, có em lại ít ngủ mà vẫn khỏe mạnh. Nhìn chung thì thời lượng này giảm dần theo độ tuổi của trẻ và bao gồm cả giấc ngủ ban ngày với giấc ngủ ban đêm.

- Có khả năng ngủ sâu: Giấc ngủ sâu là một giấc ngủ không bị gián đoạn, việc giấc ngủ bị gián đoạn nơi trẻ nhỏ là một điều tai hại và là một nguyên nhân chính dẫn đến những rối loạn về giấc ngủ.

- Có các giấc ngủ ngắn: Giấc ngủ ngắn là giấc ngủ ban ngày, là một yêu cầu rất quan trọng cho việc học hành, tập luyện và phát triển nhận thức cho trẻ. Nếu thiếu hụt giấc ngủ ngắn trẻ có thể trở nên kém chú ý, hiếu động, hay quấy khóc.

- Thời gian ngủ ổn định: Đây là điều quan trọng để giúp trẻ nhỏ hình thành và điểu chỉnh nhịp sinh học của cơ thể .

Cha mẹ sẽ làm gì để giúp trẻ ?

Nếu trẻ khó ngủ :

- Hãy tạo thói quen đi ngủ cho trẻ một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, đừng tỏ ra quan trọng, lo lắng hay sốt ruột.

- Hãy để cho trẻ có thời gian chuẩn bị trước khi ngủ, nếu trẻ lo lắng hay khóc lóc, đừng tỏ ra quan tâm ngay lập tức, mà phải để một lúc cho trẻ hiểu rằng không có gì nghiêm trọng cả, nhưng cũng đừng bỏ rơi trẻ luôn đấy.

- Tạo bầu khí yên lặng, để trẻ hiểu rằng ban đêm thì khác ban ngày.

- Tuy nhiên vẫn nên để trẻ nghe được những âm thanh bình thường trong nhà, tạo bầu khí thân thuộc.

- Để trẻ nằm ở nơi kín gió.

- Nếu trẻ sợ bóng tối, nên có một ngọn đèn ngủ nhỏ.

- Tắm nước nóng trước khi lên gường hay xoa bóp, gãi lưng nhẹ nhàng cho trẻ cũng là những biện pháp tốt.

Nếu trẻ hay dậy sớm :

- Đừng để ánh sáng lọt vào phòng ngủ của trẻ nhiều quá.

- Nên có một món đồ chơi, một vật quen thuộc như tấm mền, chiếc khăn bông trong tầm tay của trẻ, em sẽ tự chơi và chờ đợi mọi người cùng dậy.

- Nhu cầu giấc ngủ trẻ rất khác nhau, vì thế nếu trẻ ít ngủ nhưng vẫn khỏe mạnh thì cũng không nên lo lắng quá.

- Hãy để ý xem trẻ có ngủ nhiều vào ban ngày, hay giấc ngủ trưa có kéo dài không, nế thấy cần thiết thì có thể điều chỉnh lại.

- Nếu cha mẹ cùng ngủ với trẻ, khi dậy sớm trước trẻ, đừng gây tiếng động hay “lôi kéo” trẻ dậy cùng với mình.

Những vấn đề tâm lý liên quan đến giấc ngủ:


Tình trạng rối loạn giấc ngủ xảy ra cho trẻ em có những nguyên nhân và biểu hiện khác nhau tuỳ theo lứa tuổi của trẻ, với những trẻ sơ sinh từ tháng đầu cho đến tháng thứ ba thì việc mất ngủ chủ yếu là do hệ thần kinh còn non nớt, và có thể do những khó chịu về cảm giác như nóng, lạnh hay ẩm ướt. Việc vuốt ve, bồng ẵm, đung đưa với những lời hát ru nhẹ nhàng là những điều tốt nhất để đưa trẻ vào giấc ngủ.


Với những trẻ từ 3 – 6 tháng thì những tác động từ môi trường bên ngoài (tiếng ồn, ánh sáng) sẽ có những ảnh hưởng nhất định, ngoài ra việc quan tâm của bố mẹ, sự bồng ẵm nhiệt tình hay lơ là, việc cho trẻ ngủ riêng … cũng là những yếu tố tâm lý khiến cho trẻ có thể rơi vào tình trạng mất ngủ. Trong giai đoạn này, trẻ rất thích được chơi với bố me, nên có khi quên ngủ để được chơi, và với những món đồ chơi hấp dẫn cũng khiến cho trẻ bị kích thích.


Giai giai đoạn từ 6 - 12 tháng là một gia đoạn có nhiều biến chuyển lớn đối với trẻ, trẻ đã tập nói, tập đi và như vậy, trẻ mở rộng mối” quan hệ giao tiếp” của mình, vì thế trẻ sẽ tiếp nhận một khối lượng thông tin lớn, những thông tin này một mặt giúp trẻ tăng thêm sự nhận thức, nhưng cũng làm gia tăng tính “ chống đối” ở nơi trẻ. Trẻ cũng bắt đầu biết lo sợ về những điều sẽ xẩy ra cho mình, mẹ đi làm vắng nhà, phải ngủ riêng, gặp nhiều người lạ… những lo âu này có thể làm cho trẻ khó ngủ.


Có nhiều người đã bắt đầu một “ kế hoạch rèn luyện” cho trẻ khi các em bắt đầu vượt qua cái mốc một tuổi. Trước đây, các em hầu như thích ngủ là ngủ, thích ăn là ăn, bố mẹ mặc dù bận rộn hay không muốn nhưng vẫn phải chấp nhận.


Còn bây giờ thì mọi thứ bắt đầu đổi khác, trẻ phải tuân thủ một số yêu cầu của người lớn, có những yêu cầu phù hợp nhưng cũng có những yêu cầu không phù hợp. Và có thể, một cuộc “ chiến tranh “ trên giường ngủ sẽ bắt đầu.

TH

Chú ý: Trên đây là những thông tin tham khảo về giấc ngủ của trẻ em, nếu có những thắc mắc thêm về sức khỏe và tâm lý các bạn hãy gọi điện đến tổng đài 19008908 hoặc 1900.6180 để nhận được sự tư vấn trực tiếp từ các chuyên gia.